Tranh đồng so với các chất liệu tranh khác: chọn theo nhu cầu nào

Khi định treo một bức tranh lên tường, tranh đồng chỉ là một trong nhiều lựa chọn. Bài này so nó với mấy loại phổ biến khác — không phải để chứng minh loại nào hơn, mà để bạn biết mình đang đánh đổi cái gì.

Sáu tiêu chí nên cân

Trước khi so, thống nhất tiêu chí. Sáu thứ này quyết định gần hết:

Trọng lượng — ảnh hưởng tới cách treo và tới loại tường treo được.

Chịu ẩm — quan trọng ở khí hậu nhiều mưa.

Chịu nắng — bạc màu hay không khi treo gần cửa sổ.

Công chăm — lau bao lâu một lần, có cần gì đặc biệt không.

Giá và khoảng giá — rẻ nhất tới đắt nhất trong nhóm đó cách nhau bao nhiêu.

Sửa được không khi hỏng.

Tranh đồng

Mạnh: rất bền với thời gian, không mốc, không sợ ẩm; bề mặt chạm nổi tạo chiều sâu mà tranh phẳng không có; và nó lên patina theo năm tháng — nhiều người coi đó là điểm cộng.

Yếu: nặng, nên treo cần tính kỹ và không phải tường nào cũng chịu được; bề mặt bóng phản chiếu đèn nên chỗ treo phải chọn; và giá thường cao hơn tranh in cùng kích thước.

Chăm: phủi bụi là chính. Muốn giữ sáng thì dùng dung dịch chuyên cho đồng, tránh chanh giấm. Nếu thích patina thì gần như không phải làm gì.

Hợp với: nhà ẩm, nơi cần một điểm nhấn bền lâu, và không gian có thể bố trí đèn chiếu chếch.

Tranh gỗ chạm

Mạnh: cũng có chiều sâu như tranh đồng, ấm hơn về cảm giác, và thường nhẹ hơn tranh đồng cùng cỡ.

Yếu: kén khí hậu nhất trong cả nhóm — sợ ẩm nên dễ mốc, sợ khô quá nên dễ nứt, và mối mọt là rủi ro thật với vài loại gỗ.

Chăm: lau khăn ẩm vắt thật kiệt rồi lau khô ngay, tránh cồn; mỗi năm một lớp dầu dưỡng nếu loại gỗ đó cần.

Hợp với: nhà khô thoáng, có nhiệt độ ổn định, tránh tường ngoài và tránh gần điều hoà thổi thẳng.

Tranh sơn mài

Mạnh: chiều sâu màu rất riêng, bề mặt bóng sâu, và là một nghề thủ công có truyền thống lâu đời.

Yếu: bề mặt nhạy với va chạm và với hoá chất; nắng trực tiếp lâu ngày không tốt; và nếu hỏng thì việc sửa cần người có nghề, không tự làm được.

Chăm: lau khăn mềm khô, tuyệt đối tránh chất tẩy và tránh chà mạnh.

Hợp với: chỗ ít va chạm, không nắng chiếu thẳng, và người sẵn sàng chăm nhẹ nhàng.

Tranh in trên toan

Mạnh: rẻ nhất trong nhóm, nhẹ nhất, chọn được gần như mọi hình ảnh, và thay đổi dễ nếu bạn thích đổi trang trí theo thời gian.

Yếu: tuổi thọ ngắn hơn hẳn; ở khí hậu ẩm thì toan dễ mốc và khung gỗ bên trong dễ cong; và màu in phai dần, nhanh hơn nếu treo chỗ nắng.

Chăm: phủi bụi nhẹ, không lau ướt. Thực tế thì đây là loại người ta thay chứ không chăm.

Hợp với: nhà thuê, ngân sách hạn chế, hoặc khi bạn muốn thử một phong cách trước khi đầu tư thật.

Tranh kính

Mạnh: bề mặt nhẵn, lau rất dễ, không mốc, không sợ ẩm, và màu giữ tốt.

Yếu: nặng, và vỡ thành mảnh sắc — đây là điểm cần cân kỹ nếu nhà có trẻ nhỏ. Mặt kính cũng phản chiếu mạnh nên treo đối diện cửa sổ là nhìn thấy khung cửa thay vì thấy tranh.

Chăm: lau như lau kính thường, chú ý mép và chỗ giáp khung.

Hợp với: nhà ẩm, chỗ cần lau thường xuyên, và nơi không có trẻ nhỏ chạy nhảy.

Bảng nhanh theo nhu cầu

• Nhà ẩm, ít muốn chăm: tranh đồng hoặc tranh kính.
• Nhà có trẻ nhỏ: tránh tranh kính; tranh in nhẹ và an toàn nhất khi rơi.
• Nhà thuê, treo tạm: tranh in trên toan.
• Muốn bền nhiều chục năm: tranh đồng.
• Thích cảm giác ấm và thủ công: tranh gỗ hoặc sơn mài, nếu khí hậu nhà cho phép.
• Tường yếu hoặc vách nhẹ: tranh in hoặc tranh khổ nhỏ; tranh đồng và tranh kính cần tường chịu được.

Phần treo — khác nhau nhiều hơn người ta nghĩ

Trọng lượng quyết định cách treo, và đây là chỗ hay bị xem nhẹ.

Với tranh nhẹ thì một móc bắt vào tường gạch đặc là đủ. Với tranh đồng và tranh kính khổ lớn thì nên treo hai điểm, và phải xác định loại tường: tường gạch đặc hoặc bê tông thì dùng vít nở phù hợp; tường thạch cao phải bắt vào khung xương kim loại bên trong, bắt vào tấm thì bung ra khi chịu lực.

Khoan tường còn có rủi ro trúng dây điện hoặc ống nước âm — với bức nặng thì để thợ làm, và tránh khoan ngay phía trên hoặc dưới ổ cắm vì dây thường chạy dọc theo đó.

Giá: so cho công bằng

So giá giữa các loại thì phải so cùng kích thước và cùng mức hoàn thiện, vì mỗi nhóm có khoảng giá rất rộng từ hàng phổ thông tới hàng chế tác kỹ.

Và nên tính cả phần đi kèm: khung, chi phí treo nếu thuê thợ, và tuổi thọ dự kiến. Một bức rẻ mà thay ba lần trong mười năm không rẻ hơn một bức bền dùng được hai mươi năm.

Với hàng đặt làm riêng ở bất cứ chất liệu nào, hỏi rõ trước: thời gian làm, có cho xem mẫu trước không, phát sinh thế nào nếu đổi ý giữa chừng.

Về phần chọn mẫu

Dù chọn chất liệu nào, hai điều chung vẫn đúng: phòng càng ít chi tiết thì tranh càng nên ít chi tiết, và khoảng trống quanh bức tranh quan trọng ngang bản thân bức tranh.

Còn nếu bạn chọn mẫu theo ý nghĩa hoặc theo quan niệm, cứ chọn — chỉ nên để phần đó sau khi đã chốt được chất liệu hợp với khí hậu nhà mình và hợp với bức tường mình có. Một bức mang ý nghĩa rất hay mà treo chỗ ẩm rồi mốc thì không giữ được lâu.

Tóm lại

Cân sáu tiêu chí: trọng lượng, chịu ẩm, chịu nắng, công chăm, giá, và sửa được không. Tranh đồng bền và hợp nhà ẩm nhưng nặng; tranh gỗ ấm nhưng kén khí hậu nhất; sơn mài đẹp sâu nhưng nhạy va chạm; tranh in rẻ và nhẹ nhưng tuổi thọ ngắn; tranh kính dễ lau nhưng vỡ thành mảnh sắc.

Với bức nặng thì treo hai điểm, xác định loại tường, và để thợ làm. So giá thì nhớ tính cả khung, công treo và tuổi thọ dự kiến.