Đặt tranh đồng cho kịp một dịp: lùi ngược lịch từ ngày cần có
Phần lớn tranh đồng đặt làm bị trễ không phải vì xưởng chậm, mà vì ngày đặt được tính xuôi thay vì tính ngược. Người đặt nghĩ “còn hai tháng, dư sức”, rồi hai tháng đó trôi qua từng khâu một.
Cách chắc chắn hơn là đi ngược: bắt đầu từ ngày cần có tranh trên tường, rồi trừ dần về phía sau.
Một bức đặt làm đi qua những khâu nào
Biết các khâu thì mới trừ được. Thứ tự quen thuộc:
Chốt mẫu — bạn và xưởng thống nhất nội dung, kích thước, chất liệu, cách hoàn thiện.
Duyệt bản vẽ hoặc bản mẫu — xưởng gửi, bạn xem, có thể sửa một hai vòng.
Làm phần chính — khâu dài nhất và cũng dễ ước lượng nhất, vì xưởng làm nhiều rồi.
Hoàn thiện bề mặt — đánh, phủ màu, hoặc các bước theo yêu cầu.
Khung — nhiều khi do một nơi khác làm, và đây là chỗ hay bị quên khi tính lịch.
Vận chuyển — với khổ lớn thì đây không phải một buổi.
Treo — cần người, cần dụng cụ, và cần bạn có mặt ở nhà.
Ba khâu phải chừa dư
Không cần chừa dư ở mọi khâu. Chỉ ba khâu này là hay kéo dài ngoài dự tính:
Khâu duyệt. Xem mục riêng bên dưới — đây là chỗ mất nhiều ngày nhất mà gần như không ai tính vào.
Khâu khung. Vì phụ thuộc bên thứ ba, và vì khung chỉ làm được sau khi phần chính xong nên nó không chạy song song được.
Vận chuyển với món lớn. Phải hẹn xe, phải có người bốc, và phải trùng lịch của bạn.
Với ba khâu này thì cộng thêm một khoảng dư, và nói rõ khoảng dư đó cho xưởng biết — để họ hiểu ngày bạn đưa ra là ngày cứng hay ngày có đệm.
Khâu duyệt: chỗ mất nhiều ngày nhất
Đây là phát hiện làm người đặt ngạc nhiên nhất.
Xưởng gửi bản mẫu vào chiều thứ sáu. Bạn bận, thứ hai mới mở ra xem. Muốn hỏi ý người trong nhà, hai hôm nữa mới trả lời. Xưởng nhận phản hồi rồi sửa, gửi lại — và vòng đó lặp thêm một lần nữa.
Một vòng duyệt tưởng là hai ngày, thực tế là một tuần. Hai vòng là hai tuần, và nó ăn hết phần dư của cả lịch.
Cách rút ngắn: hỏi ý người trong nhà trước khi đặt, không phải sau; và hẹn trước với xưởng về nhịp duyệt — họ gửi vào ngày nào, bạn trả lời trong bao lâu. Chỉ riêng việc nói ra nhịp này đã cắt được vài ngày mỗi vòng.
Lùi ngược: cách tính gọn
Lấy ngày cần có tranh trên tường, rồi trừ dần theo thứ tự ngược với danh sách ở trên. Mỗi khâu hỏi xưởng một con số, và với ba khâu hay kéo dài thì cộng thêm phần dư.
Con số cuối cùng bạn nhận được là ngày muộn nhất để chốt mẫu. Nếu ngày đó đã qua rồi thì bạn biết ngay từ hôm nay — và biết sớm thì còn chọn được phương án khác, thay vì phát hiện vào tuần cuối.
Khi hỏi xưởng, hỏi hai con số cho mỗi khâu: thường mất bao lâu, và lúc đông hàng thì bao lâu. Con số thứ hai mới là con số dùng để tính, vì các dịp lớn thì xưởng nào cũng đông.
Phương án dự phòng, chuẩn bị từ đầu
Nên có sẵn từ lúc đặt chứ không phải lúc sát ngày. Ba hướng:
Một bức có sẵn cùng dòng — xưởng thường có hàng đã làm xong, và một bức có sẵn kịp dịp tốt hơn một bức đặt làm tới muộn.
Tách lễ trao khỏi lễ treo. Nếu là quà thì trao một tấm thiệp kèm ảnh mẫu đúng dịp, còn bức tranh tới sau. Cách này dùng được nhiều hơn người ta tưởng, và người nhận thường thấy chu đáo chứ không thấy thiếu.
Rút gọn phần hoàn thiện. Nếu đang kẹt thì hỏi xưởng xem bỏ bớt bước nào thì nhanh hơn mà không hại chất lượng.
Khi đã sát ngày mà chưa xong
Việc đầu tiên: gọi hỏi cho rõ đang ở khâu nào, đừng hỏi chung chung là bao giờ xong. Biết đang ở khâu nào thì tính được còn bao nhiêu ngày thật.
Sau đó quyết sớm giữa hai đường: chờ và lùi dịp, hay chuyển sang phương án dự phòng. Quyết sớm bao giờ cũng rẻ hơn — vì càng để gần ngày thì cả hai đường đều hẹp lại.
Và đừng giục xưởng làm nhanh phần hoàn thiện. Đó chính là khâu mà làm vội để lại dấu vết nhìn thấy được, và một bức kịp ngày nhưng hoàn thiện ẩu thì bạn sẽ nhìn nó nhiều năm.
Chốt gì bằng chữ
Bốn dòng, gửi qua tin nhắn cũng được:
Ngày giao — nói rõ là giao tới nhà hay giao tại xưởng, vì hai cái đó cách nhau vài ngày.
Ngày duyệt mẫu và số vòng sửa đã tính trong giá.
Khung do ai làm, và có tính trong thời gian giao không.
Xử thế nào nếu trễ — không phải để phạt ai, mà để cả hai bên biết trước đường lùi.
Đặt vào mùa cao điểm
Có những quãng trong năm mà cả xưởng lẫn nhà vận chuyển đều đông — quanh Tết, quanh mùa cưới, quanh mấy dịp lễ lớn. Ở những quãng đó thì mọi con số ở trên đều dài ra.
Hai thứ đổi nhiều nhất: thời gian chờ tới lượt — nhận đơn không có nghĩa là làm ngay; và khâu vận chuyển, vì xe khan và lịch kín.
Cách xử gọn: nếu biết trước dịp thì đặt sớm hơn một mùa. Đặt vào lúc xưởng rảnh thì vừa nhanh hơn, vừa được làm kỹ hơn, và nhiều khi giá cũng dễ chịu hơn vì họ đang cần việc.
Còn nếu buộc phải đặt trong cao điểm thì hỏi thẳng một câu: “Đơn của em vào hàng thứ mấy ạ?” Câu này cho biết thực tế hơn nhiều so với câu hỏi bao lâu thì xong.
Ba điều gọn lại
Một, tính ngược từ ngày cần có tranh trên tường, và với mỗi khâu hỏi xưởng hai con số: thường mất bao lâu, và lúc đông hàng thì bao lâu.
Hai, khâu duyệt là chỗ mất nhiều ngày nhất mà không ai tính — hỏi ý người trong nhà trước khi đặt, và hẹn trước nhịp duyệt với xưởng.
Ba, chuẩn bị phương án dự phòng ngay từ lúc đặt. Tách lễ trao khỏi lễ treo là cách dùng được nhiều hơn người ta tưởng.